برگزاری کارگاه طرحنامه نویسی

بنا به درخواست مؤسسه آموزش عالی الزهرا (س) بابل، از حجت الاسلام محمدمحمد صادق فاضل برای برگزاری کلاس آموزشی طرح نامه نویسی، این کارگاه برگزار شد.

استاد روش تحقیق حوزه علمیه شهرستان بابل در این کارگاه، شیوه تهیه طرحنامه اجمالی را برای شرکت کنندگان تشریج کرد. وی در ابتدای کارگاه، اهمیت و ضرورت توجه به طرحنامه را برای طلاب تشریح کرد و گفت: طرح تحقیق، مهم ترین و اصلی ترین بخش یک کار تحقیقی و پژوهشی است، طرح تحقیق ( Proposal) اصل تحقیق نیست، بلکه طرح اولیه و طرح پیشنهادی تحقیق است، طرح تحقیق در واقع شبیه طرح اولیه و پیشنهادی یک ساختمان است که توسط ارشیتکت (پژوهشگر یا محقق) ارکان اصلی آن طراحی و محاسبه شده و به صورت نقشه و ماکت ساختمان در آمده است و چنانچه یک مهندس خبره ( استاد راهنما ) به آن نگاه کند، بتواند ساختمانی را ( پژوهشی را) که بر اساس این نقشه شکل می گیرد، از قبل برای خود تجسم کند. پژوهشگری که قصد تحقیق دارد، ابتدا باید برای پژوهش مورد نظر خود طرح تحقیق بنویسد. طرح تحقیق در واقع نقشه انجام تحقیق است و راهنمای محقق برای عملیاتی کردن و اجرای تحقیق است.
هر چند انتخاب موضوع و فرایند تهیه و تکمیل یک پروپوزال به راحتی و در مدت زمانی کوتاه انجام می شود، ولی باید توجه داشت که پروپوزال در واقع پیشنهادیه تحقیق بوده و به منزله نقشه های محاسباتی ساختمان است، لذا چنانچه با دقت و با محاسبات دقیق طراحی گردد، پژوهشگر در انجام مراحل بعدی با مشکل اساسی روبرو نخواهد شد. به عبارت دیگر چنانچه دانشجوئی عنوان پژوهش خود را درست انتخاب کرده باشد و تمامی ارکان و اجزاء پروپوزال به ویژه طرح مسئله، اهمیت و ارزش تحقیق، تاریخچه مطالعات، اهداف، سئوالات، فرضیه ها و روش و مراحل انجام تحقیق را به طور دقیق و کامل تهیه کرده باشد، در انجام پژوهش با مشکلاتی از جمله سر درگمی و ابهام روبرو نخواهد شد، به طوری که گفته می شود پژوهشگری که طرح تحقیق خود را به طور دقیق، روشن و کامل نوشته، به نظر می رسد بیش از ۵۰ درصد رساله یا پایان نامه خود را تهیه کرده است.

معاون پژوهش مدرسه علمیه فیضیه مازندران، در ادامه بندهای درخواستی طرح اجمالی را مطرح کرده و آنها را برای طلاب مؤسسه آموزشی عالی الزهرا (س) تشریح کرد:

۱٫ عنوان پیشنهادی: عنوان پیشنهادی باید بر اساس معیارهای: نیاز اجتماعی، اولویت معرفتی (بنیادی، توسعه ای و کاربردی)، علائق شخصی و توانایی فردی، انتخاب شود. سپس بر اساس مدل سه جزئی (موضوع عام، موضوع خاص و قید محدودکننده) بازطراحی شود.

۲٫ بیان مسئله: در طرح نامه باید مسئله تشریح شود، بهترین راه تبیین مسئله، تشریح قیدهای عنوان پیشنهادی است. به عبارت دیگر بیان مسئله حد فاصل عنوان پیشنهادی و بدنه پژوهش است، پس باید عنوان پیشنهادی را تشریح کرده و به مباحث مطرح شده در بدنه پژوهش اشاره داشته باشد. نوشتن بیان مسئله کار سختی نیست، فقط دقیق باید نوشته شود.

۳٫ پیشینه مسئله: در پیشینه تحقیق باید به سه سؤال پاسخ داده شود:
۱٫ در موضوع تحقیق شما چه آثاری نوشته شده است؟
۲٫ آثار یاد شده به چه نتایجی رسیده اند؟
۳٫ وجه تمایز اثر شما با آثار یاد شده چیست؟

۴٫ سؤال اصلی: سؤال اصلی، همان عنوان پیشنهادی است ولی باید به صورت پرسشی نوشته شود.

۵٫ فرضیه تحقیق: فرضیه تحقیق، جواب حدسی خردمندانه به سؤال اصلی است. فقط، توجه داشته باشید که تحقیقات توصیفی فرضیه ندارند.