فهرست مطالب

بخش دیگری از طرح‌نامه که حتماً باید انجام شود، تنظیم فهرست مطالب است. اهمیت تنظیم فهرست مطالب از آن جهت است که مطالعات شما را نظم می‌بخشد، به این معنا که وقتی فهرست مطالب شما تنظیم باشد، خواهید دانست که برای فیش‌برداری، دنبال چه مطالبی بروید که بتوانید در زیرِ عنوان‌های تنظیم شده قرار دهید. این کار به شما کمک می‌کند که وقت خود را برای مطالعه مطالبی که ارتباطی به موضوع شما ندارند، تلف نکنید.
تنظیم فهرست مطالب کار ساده‌ای است. زیرا همانگونه که در بخش طراحی سؤالات فرعی گفتیم، نام دیگر سؤالات فرعی، سؤالات فصل‌ساز است. به همین جهت اگر شما سؤالات فرعی خود را به درستی طراحی کرده باشید، برای تنظیم فهرست مطالب دچار مشکل نخواهید شد. به این شکل که سؤالات فرعی خود را از حالت پرسشی به حالت مصدری در آورده و آن را در طرح‌نامه خود قرار می‌دهید.
تفاوت دیگر سؤالات فرعی با فهرست مطالب، مفصل بودن فهرست مطالب نسبت به سؤالات فرعی است. در فهرست مطالب، باید علاوه بر عناوین اصلی بدنه مقاله، در صورت امکان به زیرعنوان‌های مقاله نیز اشاره داشته باشید. حتی پیشنهاد می‌کنم برای سهولت در پژوهش، فکر مرکزی‌های پاراگراف‌های خود را نیز در فهرست مطالب ذکر کنید. مراد از فکر مرکزی پاراگراف، موضوعی است که قرار است در پاراگراف به شرح آن بپردازید.
برای نمونه در موضوع تحقیق «چگونگی مواجهه امام صادق (علیه السلام) با فرقه‌ها و جریان‌های انحرافی» دو سؤال فرعی مطرح می‌شود: «۱٫ مواجهه دفعی امام صادق (علیه السلام) با فرقه‌ها و جریان‌های انحرافی چگونه بوده است؟ ۲٫ برخورد هدایتی امام صادق (علیه السلام) با فرقه‌ها و جریان‌های انحرافی چگونه بوده است؟» بنابر آنچه که توضیح دادیم، مقاله فوق دارای دو عنوان است؛ یعنی «برخورد دفعی امام صادق (علیه السلام)» و «برخورد هدایتی امام صادق (علیه السلام)» اما در هنگام تنظیم فهرست مطالب اینگونه می‌نویسیم. (T= عنوان، و P= پاراگراف)
• T مقدمه
• T فرقه‌های و جریان‌های انحرافی در عصر امام صادق (علیه السلام)
P اشاعره
P معتزله
P غلات
P اسماعیلیه
P زنادقه
P خوارج
P مرجئه
P عثمانیه
P قدریه
P ناصبی‌ها
P زیدیه
• T برخورد هدایتی و جذب مخالفان
P مقدمه
T تأسیس دانشگاه و تربیت افراد مستعد
T احیای حدیث
T تبیین و گسترش فقه آل محمد
T توضیح مطالب، روشنگری، بحث و گفتگو
T بحث، مناظره و رهنمودهای کلی با رهبران مکاتب
T اعزام مبلغ
• T برخورد دفعی و مبارزه منفی
P مقدمه
T تحریم مجالست و قطع رابطه
T تکذیب عقائد، لعن و تکفیر
• T نتیجه‌گیری

توجه داشته باشید که فهرست مطالب به این شکل و با این تفصیل را برای خودتان بنویسید. اما در طرح‌نامه‌ای که به معاونت پژوهش تحویل می‌دهید، تنها به ذکر عنوان‌ها و زیرعنوان‌ها (سرفصل‌هایی که با حرف «T» مشخص شده‌اند) اکتفا کنید.
در این بخش، بین مقاله و تحقیق پایانی و پایان‌نامه تفاوت وجود دارد. در تحقیق پایانی و پایان‌نامه، خیلی بعید است و یا حتی امکان ندارد که هنگام تدوین تحقیق پایانی و پایان‌نامه فهرست شما تغییر نکند. این یک امر طبیعی است و نباید نگران آن بود. به همین جهت، به فهرست تحقیق پایانی و پایان‌نامه، «فهرست پیشنهادی» می‌گویند. اما در مقاله اینگونه نیست، اگر فهرستی که برای مقاله تنظیم می‌کنید، تغییر کند، نشان از عدم مطالعه کافیِ شما در هنگام مطالعات مقدماتی دارد و یک ضعف محسوب می‌شود. پس در مقاله، فهرست پیشنهادی خود را به گونه‌ای تنظیم کنید که در هنگام تدوین اصل مقاله حتی المقدور تغییر کمتری داشته باشد.

نمونه کار
• T مقدمه
P بیان مسئله
P ضرورت
P فهرست توصیفی
• T خطبه ۸۱ نهج‌البلاغه
P متن خطبه
P ترجمه خطبه
P اطلاعات کلی خطبه
• T تعریف زهد
P زهد در لغت
P زهد در اصطلاح
• T کوتاهی آرزو
P معنای کوتاهی آرزو
P اهمیت کوتاهی آرزو
P آثار کوتاهی آرزو
P راهکارهای کوتاه کردن آرزو
P نقش کوتاهی آرزو در تحقق زهد
• T شکر بر نعمت
P معنای شکر
P اهمیت شکر نعمت
P فضیلت شکر بر نعمت
P اقسام شکر
P روش‌های شکر نعمت
P اثر شکر در زندگی انسان
P نقش شکر بر نعمت در تحقق زهد
• T ورع در محرمات
P معنای ورع
P تفاوت ورع با تقوا
P اهمیت ورع
P درجات ورع
P نقش ورع در تحقق زهد
• نتیجه‌گیری
P مقدمه چینی
P پاسخ به سؤال اصلی

دوباره یادآوری می‌کنم که این‌گونه فهرست‌نگاری برای سهولت کار خودم در انجام پژوهش است. اما در طرح‌نامه به همین مقدار اکتفا می‌کنم:
• مقدمه
• خطبه ۸۱ نهج‌البلاغه
• تعریف زهد
• کوتاهی آرزو
• شکر بر نعمت
• ورع در محرمات
• نتیجه‌گیری


  1. طاهره رنجبر گفت:

    سلام وقت بخیر من موضوع انتخابیم کنترل خشم هست سوالات اصلی و فرعی رو طرح کردم و این قسمت رو متوجه نشدم که چکار کنم میشه کمکم کنید